ملاك بداهت در تصديق : منطق‌دانان تصديقهاى بديهي را شش قسم دانسته‌اند . فخر رازي در اين ميان أوليات را به معناى دقيق كلمه تصديق بديهي مىداند وبقيهء موارد را متفرع بر آنها تلقى مىكند ( ص 347 ) . خواجهء طوسي نيز اين نظريه را در منطق تجريد برگزيده است : مبادى برهان ، قضاياى بديهي كه از پذيرفتن آنها گريزى نيست ، شش قسم هستند : أوليات ، محسوسات ، مجربات ، متواترات ، حدسيات وفطريات . دو مورد أخير از مبادى نيستند ، بلكه دو مورد قبل آن دو نيز مبادى نمىباشد وعمده همان أوليات است . ( الجوهر النضيد ، ص 201 ) خواجهء طوسي در شرح بر إشارات ( ج 1 ، ص 51 ) مبناى اين نظريه را با ارائه ملاك بداهت در تصديق بيان مىكند : قضية يا أولى است يا مكتسب . قسم أول مىبايد از موضوع ومحمولى تأليف گردد كه صرف تصور آنها موجب حكم باشد ، يعنى حكم جز بر تصور آن دو متوقف نباشد . بر أساس اين ملاك ، بديهي مساوق با أولى مىگردد . اين ديدگاه متصلب‌ترين نوع مبناگروى در توجيه ( justification ) است . نظريه مشهور نزد منطق‌دانان ، شش قسم انگارى تصديق بديهي ، صورت تعديل شدهء مبناگروى است . مبناگرويهاى نوين كه توسط كساني چون آنتونى كنى ارايه مىشود ، به نظريه مشهور نزديكتر است ( 25 - 19 . P ، Anthony Kenny ) . بررسى مقايسه‌اى بين آراء فخر در ملاك بداهت در تصور وتصديق نشان مىدهد كه وى در ملاك بداهت تصديق مسلك حداقل گرايانه اخذ مىكند ؛ ولى در ملاك بداهت تصور طريق حداكثر گرايانه‌اى دارد واين به دليل مبناى وى در بديهي انگارى همهء تصورات است . بنابراين ، نمىتوان گفت :